Prawo a doping w sporcie

Od zawsze duże imprezy sportowe, jak np. mistrzostwa czy olimpiady były pełne afer dopingowych.

Chęć zwycięstwa przerasta zwyczajną uczciwość sportowców. Co roku wprowadzane są dodatkowe kontrole czy kary zostają podwyższone jeżeli w organizmie zawodnika wykryto obecność substancji wspomagających. Jedna z największych afer dopingowych opierała się na wykluczeniu całej federacji rosyjskiej z zimowych igrzysk w Pjongczang.

Doping - jakie są jego skutki?

Pierwsze przypadki stosowania dopingu w sportach nowożytnych odnotowano w 1865 r. podczas zawodów pływackich w Amsterdamie. Rok później odnotowano zgon kiedy to kolarz z Wielkiej Brytanii nagle zmarł po zastosowaniu efedryny.

Środki dopingujące stosuje się przede wszystkim aby pobudzić układ nerwowy, wyostrzyć uwagę oraz zwiększyć wytrzymałość. Niemal każdy sportowiec marzy o natychmiastowym wzroście siły, koncentracji i zapomnieniu o zmęczeniu czy słabości.

Doping w sporcie – Polska

Sportowców obowiązuje cała gama przepisów antydopingowych, zarówno na szczeblu międzynarodowym, krajowym oraz regulaminowym. M.in:

  • akty prawa międzynarodowego:
  • Konwencja Antydopingowa Rady Europy sporządzona w Strasburgu w dniu 16 listopada 1989 roku,
  • Międzynarodowa Konwencja UNESCO o Zwalczaniu Dopingu w Sporcie sporządzona w Paryżu w dniu 19 października 2005 roku,
  • międzynarodowy regulamin wewnętrzny:
  • Światowy Kodeks Antydopingowy z 2015 roku, uchwalony przez Międzynarodową Agencję Antydopingową (World Anti-Doping Agency),
  • ustawa krajowa:
  • ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 roku o zwalczaniu dopingu w sporcie,
  • powszechnie obowiązujące rozporządzenia:
  • rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z dnia 19 czerwca 2017 roku w sprawie nadania statutu Polskiej Agencji Antydopingowej (POLADA),
  • rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z dnia 19 czerwca 2017 roku w sprawie szkoleń kontrolerów antydopingowych Polskiej Agencji Antydopingowej
  • krajowe regulaminy wewnętrzne
  • regulamin organizacyjny Polskiej Agencji Antydopingowej z dnia 1 lipca 2017 roku,
  • Przepisy Antydopingowe Polskiej Agencji Antydopingowej z dnia 1 lipca 2017 roku (opracowane na podstawie Światowego Kodeksu Antydopingowego),
  • regulamin przeprowadzania kontroli antydopingowej i zarządzania wynikami Polskiej Agencji Antydopingowej z dnia 1 lipca 2017 roku,
  • regulamin panelu dyscyplinarnego przy Polskiej Agencji Antydopingowej z dnia 13 lipca 2017 roku.

Konsekwencje środków dopingujących

Jako najczęstsze skutki dopingu można wymienić:

  • zmiany skórne – trądzik czy rozstępy przez nadzwyczajny przyrost mięśni
  • łysienie – przyspieszony i nieodwracalny proces łysienia
  • uszkodzenie wątroby – wyniszczenie struktury wątroby
  • zahamowanie wzrostu – zaburzony proces wzrostu kości, przez co zatrzymany jest prawidłowy rozwój ciała u osób młodszych
  • wysokie ciśnienie krwi – konsekwencja nagłego przyrostu masy mięśniowej
  • uzależnienie od sterydów anabolicznych
  • zmiany hormonalne – zwiększony poziom testosteronu

    Doping w sporcie

Rodzaje środków dopingujących

  1. Działanie natychmiastowe
    1. nagłe pobudzenie układu nerwowego (amfetamina, efedryna)
    2. intensywniejsza praca serca i płuc (beta-blokery, beta-mimetyki)
    3. działanie przeciwbólowe (morfina, petydyna, pentazocyna)
  2. Przedłużone działanie
    1. substancje hormonalne, najczęściej sterydy anaboliczne (testosteron, metanabol, nondrolon)
    2. hormony peptydowe (gonadotropina kosmówkowa, somatotropina, insulina)
    3. doping genetyczny – wtłoczenie do krwi określonego genu lub zmodyfikowanego genetycznie mikroorganizmu

Najważniejsze przepisy dot. dopingu znajdziemy w Konwencji Antydopingowej z Strasburga. Zawarto w niej zalecenia i standardy postępowania państw-sygnatariuszy Rady Europy. Przede wszystkim uwzględniono współpracę między krajami aby (art.1) ograniczyć, a w przyszłości wyeliminować doping ze sportu. Władze państw podpisujących Konwencje zobowiązali się do:

  • przyjęcia wewnętrznych regulacji prawnych i środków administracyjnych
  • współpracy ze związkami sportowymi przeprowadzającymi kontrole antydopingowe
  • tworzenia laboratoriów kontroli antydopingowych
  • braku sponsorowania z funduszy publicznych sportowców związanych wcześniej z dopingiem
  • przeprowadzanie akcji edukacyjnych i kampanii informacyjnych
  • podjęcia szeroko rozumianej współpracy z innymi państwami-stronami.