Rodzaje przestępstw w polskim prawie karnym

Rodzaje przestępstw i sposób ich ścigania

W największym uproszczeniu przestępstwem nazywamy czyn zabroniony, dokonany przez człowieka, za który grozi mu kara. Polskie prawo karne dzieli rodzaje przestępstw na te ścigane z urzędu, na wniosek i z oskarżenia prywatnego. Zależnie od typu, stosowane są odmienne sposoby ścigania. Rodzaje przestępstw klasyfikuje się ze względu na wysokość kary, sposób ściganie, rodzaj winy (stronę podmiotową), skutek oraz podmiot przestępstwa.

 

Rodzaje przestępstw w polskim prawie karnym

 

Rodzaje przestępstw – ścigane z urzędu

Na temat tego rodzaju przestępstwa jest najwięcej uregulowań w Kodeksie karnym. Jako ściganie z urzędu rozumiane jest wszczęciem postępowania przez samą policję lub prokuraturę, niezależnie od działania pokrzywdzonego. Może zostać rozpoczęte ściganie nawet wbrew woli pokrzywdzonego w chwili otrzymania informacji przez odpowiedni organ. Do przestępstw ściganych z urzędu należą te najcięższe oraz te, które naruszają interes społeczny, zagrażając państwu lub społeczeństwu. M.in są to:

  • zabójstwa;
  • pobicia;
  • korupcja;
  • kazirodztwo;
  • rozpijania małoletniego;
  • znęcania się;
  • kradzieże z włamaniem;
  • przywłaszczenia mienia.

 

Rodzaje przestępstw –  ścigane na wniosek

W tej kategorii przestępstw niezbędny jest wniosek o ściganiu złożony przez pokrzywdzonego. Nawet w sytuacji gdy odpowiedni organ wie o zaistnieniu przestępstwa, nie może rozpocząć procesu ścigania, jeżeli pokrzywdzony wyraźnie tego nie zażąda. Jedynie może rozpocząć proces zabezpieczania dowodów. Po etapie złożenia wniosku, postępowanie przebiega w taki sam sposób co w przypadku ścigania z urzędu. Najczęstsze przestępstwa ścigane na wniosek wyróżnia się:

  • groźby karalne;
  • gwałty;
  • zabiegi lecznicze wykonywane bez zgody pacjenta;
  • niszczenie, uszkadzanie lub czynienie niezdatną do użytku rzeczy cudzej. 

    24

 

Rodzaje przestępstw – z oskarżenia prywatnego

W przypadku przestępstw z oskarżenia prywatnego, proces ścigania nie jest realizowany przez właściwe organy ścigania, jak policja czy prokuratura. Tę funkcję przejmuje sam pokrzywdzony. Zostaje złożony prywatny akt oskarżenia do sądu i z tą chwilą pokrzywdzony przyjmuje funkcję oskarżyciela. Prokurator prowadzi jedynie nadzór nad postępowaniem i może wstąpić do niego jeżeli uzna, że wymaga tego interes społeczny. W tej kategorii wyróżniamy przestępstwa jak:

  • zniesławienie;
  • zniewaga;
  • naruszenie nietykalności cielesnej;
  • uszkodzenie ciała poniżej 7 dni.